Mesozoïcum Era

248 miljoen jaar tot 65 miljoen jaar geleden.

Het Mesozoïcum wordt de Era der Dinosauriërs genoemd. Het is een tot de verbeelding sprekende era omdat heet de grootste landdieren ooit huisveste. Een succesvolle groep dieren die bijna 200 miljone jaar lang een plaats binnen het ecosysteem vonden maaar uiteindelijk het onderspit delfden in het massale uitsterven aan het eind van het Krijt.

Trias

248 tot 206 miljoen jaar geleden

geologie

klimaat

flora

fauna

Pangea is gevormd. Bijna alle landmassa's zijn aaneengesloten maar dit duurt niet lang. Eind Trias breekt Pangea uit elkaar in Gondwana en Laurasia waardoor de Tethys zee ontstaat. Op veel plaatsen ontstaan bergen en bergketens.
Het klimaat tijdens het Trias wordt gekenmerkt door droogte en hitte, met rond de kustregionen vochtige hete wouden die met regelmaat geplaagd worden door moessons. Het land ligt relatief hoog ten opzichte van de zeespiegel waardoor er vrijwel geen ondiepe zeeën voorkomen. Er zijn gedurende het Trias geen poolkappen aanwezig.
De breuk van Pangea aan het eind van het Trias veroorzaakt een verandering in het klimaat van de Aarde waardoor de flora en fauna massaal uitsterven, hoewel lang niet zo erg als aan het eind van het Perm.

237 miljoen jaar geleden, vroeg trias 237 miljoen jaar geleden, vroeg trias

Aan het begin van het Trias werden de bossen van Laurasia gedomineerd door coniferen, ginkgos, cycades, en bennettitaleans, terwijl de bossen van Gondwana Dicroidium en Thinnfeldia als belangrijkste soorten had. Tegen het eind van deze periode kwamen de coniferen en cycades op opmars en namen een dominerende plaats in. De middenlanden werden gekenmerkt door een lage vegetatie die droogte prevereerde. Soorten als Matoniaceae en Gleicheniaceae kwamen daar veelvuldig voor.

Het dierenleven leefde tijdens het vroeg Trias helemaal op. Ze herstelde van het massaal uitsterven. De Era van de Dinosauriërs breekt aan hoewel ze niet een dominerende positie in de fauna innemen. Nog niet. Ongeveer 90% van het dierenleven bestaat nog uit soorten zoals Rhyncosaurs en cynodonten. De twee hoofdgroepen dinosauriërs Ornithischians (zoals de Pisanosaurus) en de Saurischians ontstaan uit de voorouders die de wortels nog in het Perm hadden.
Tegen het eind van het Trias hebben de dinosauriërs een belangrijke plaats ingenomen en er is een enorme diversiteit aan soorten ontstaan.

Jura

206 tot 144 miljoen jaar geleden

geologie

klimaat

flora

fauna

Ongeveer 180 miljoen jaar geleden brak Pangea uit elkaar. De grote invloed die dit gebeuren op het klimaat had veroorzaakte een massaal uitsterven. Deze breuk was het eerste deel in het uiteenvallen van het supercontinent Pangea.
Aan de breuk ging een periode van grote vulkanische activiteit vooraf. De Centrale Atlantische Oceaan ontstond. Noord Amerika dreef af naar het noordwesten waardoor de Golf van Mexico ontstond. Tegelijkertijd brak aan de oostkust van Afrika een grote landmassa af waardoor de Indische Oceaan ontstond.
Met deze bewegingen werd de grote Tethys oceaan langzaam gesloten.

152 miljoen jaar geleden, laat jura 152 miljoen jaar geleden, laat jura

Deze tijdsperiode wordt gekenmerkt door de grote verscheidenheid aan dinosauriërs die ontstonden. Met name de saurapoden nemen een belangrijke plaats in, Diplodocus, Brachiosaurus en Apatosaurus zijn soorten die tot de grootste landdieren gerekend kunnen worden. Hun grootte en omvang zou nooit meer geëvenaard (kunnen) worden.

Leven in het Jura Leven in het Jura

Behalve de enorme sauropoden huisvestte het Jura de verschrikkelijke predatoren zoals Allosaurus, de snelle Coulurosaurus en de Dilophosaurus (ceratosauriër). Voor het eerst in de geschiednis verschijnen de vogels waaronder de Archaeopteryx die waarschijnlijk van de Coelurosauriërs afstamt.
In de zeeën heersten de Ichtyosauriërs en enorme krokodilachtigen. De moderne vissen maakten hun opwachting, net zoals de haaien en roggen.

De flora gedurende het Jura was totaal andres dan we nu kennen. Bloeiende planten bestonden niet. Daarvoor in de plaats waren er ginkgo's, bennettitaleans of "cycadeoids", en de echte cycades, samen met moderne vormen van coniferen zoals cypressen en pijnbomen. Daartussen, in de dichte gewassen die de bodem bedekten kruipen de eerste zoogdieren rond, niet groter dan ratten.

Krijt

144 tot 65 miljoen jaar geleden

geologie

klimaat

flora

fauna

Het tweede gedeelte van het uiteenvallen van het supercontinent Pangea begon in het vroege Krijt (140 miljoen jaar geleden). Zuid Amerika raakte gescheiden van Afrika waardoor de Zuid-Atlantische oceaan ontstond. Rond dezelfde tijd brak Madagascar en India van Antarctica en Australië waardoor de Oostelijke Indische oceaan ontstond.

66 miljoen jaar geleden, de krijt-tertiair grens 66 miljoen jaar geleden, de krijt-tertiair grens

Het zuiderlijke deel van de Atlantische oceaan opende zich niet in een keer. Het continent Gondwana scheurde van het zuiden naar het noorden open zodat het zuiderlijke deel van de oceaan breder werd dan het noorderlijke gedeelte.
Behalve deze belangrijke verandering scheidde Europa zich van Noord Amerika af, India scheidde zich van Madagaskar en ontstonden de Rocky Mountains. Rond de K-T boundary waren er bijzonder veel vulkaan uitbarstingen, die in Zuid-India de Deccan-Traps vormden.

Het klimaat tijdens het Krijt was (net als het Jura) een stuk warmer dan tegenwoordig. Dinosaurussen kwamen binnen de noordelijke en zuidelijke poolstreken voor. Er kwamen helemaal geen poolkappen voor tijdens de hele Mesozoïcum periode (behalve misschien in het vroeg Krijt)
Deze milde klimaten kwamen mede door de ondiepe zeeën die de continenten in het Krijt bedekten. Warm water stroomde van de gebieden rond de evenaar naar de poolstreken waardoor deze verwarmd werden. De plaatselijke klimaten werden door deze ondiepe zeeën ook mild - ongeveer zoals de huidige Middelandse Zee. De gemiddelde temperatuur van het oceaan-bodemwater lag ongeveer op 17°C (nu ongveer 4°C).
Door het ontbreken van de poolkappen was het zeeniveau ongeveer 100 tot 200 meter hoger. Ook het ontstaan van het ontstaan van nieuwe riffen in de oceaan bassins was hiervoor verantwoordelijk, samen met de snelle drift van de continenten door een versneld ontstaan van nieuwe oceaanbodem. Hierdoor werden grote hoeveelheden water verplaatst waardoor het zeeniveau langzaam bleef stijgen gedurende deze periode.

Tijdens het Krijt verschijnen de eerste ceratopsian en pachycepalosauriërs net als de machtige aaseters zoals tyrannosauriërs. Het luchtruim werd beheerst door de Pterosauriërs, samen met de moderne vogels.

aanstormende Triceratops aanstormende Triceratops
Elasmosauriërs vlak onder het wateroppervlak ontmoeten een Crexiorhina mantelli (achtergrond) elasmosaurus
Tyranosaurus Rex gedurende de epoch laat Maastrichtian van het Krijt Tyranosaurus Rex

De flora en fauna begint veel moderne kenmerken te vertonen. Insekten en zoogdieren beginnen langzaam een belangrijke rol te spelen en de eerste bloeiende planten verschijnen. Maar nog steeds domineren dezelfde soorten de Aarde als in het Jura.

Het einde van de dinosauriër Het einde van de dinosauriërs

Met de K-T boundary komt een einde aan het tijdperk van de dinosauriërs en verlaten we de Mesozoïcum era. We betreden de Kenozoïcum Era waar de zoogdieren de dominantie van de aarde overnemen en tenslotte de mens haar opwachting maakt.

laatste update:
Paleogeograhic maps van de continentendrift: with kind permission of C.R. Scortese, PALEOMAP Project
http://www.scotese.com/
Alle paleomaps zijn gelinkt naar de originele afbeelding op de site PALEOMAP Project.
Aanstormende Triceratops, Elasmosaurus en de T-rex used with kind permission of Frank DeNota (Paleontological Illustration http://members.aol.com/WileE81/index.html)
Andere afbeeldingen: UCMP Berkely Homepage